Een museum saai? Daar zijn wij het niet mee eens. We bezoeken met de kinderen graag een van de vele musea die Nederland rijk is. In dit blog: het Museum Broekerveiling in Broek op Langedijk.

Ik kan me nog herinneren dat ik als kind ooit een kist aubergines had gekocht bij een veiling. Dat was in het Museum Broekerveiling. En mijn vader moest er behoorlijk wat geld voor betalen. Mijn kinderen vinden dat altijd een leuk verhaal dus het werd tijd om ze zelf ook eens kennis te laten maken met dit interessante museum. En ja, ook wij gingen na ons bezoek aan de Broekerveiling met een geveild product, in ons geval een zak appels, naar huis.

Over Museum Broekerveiling

Korte geschiedenis

De Broekerveiling ligt in de Noord-Hollandse plaats Broek op Langedijk en iis de oudste doorvaarveiling ter wereld. Al in het jaar 1887 vond op deze plek een veiling plaats. Destijds ging het vooral om kool. De kool werd daarna per boot naar Amsterdam gebracht. In het begin was de veiling slechts een steiger met een vaargeul ernaast. In de loop der jaren kwam er een keurmeester en werd de steiger overdekt. Weer wat jaren verder bouwde men een spoorlijn zodat de groente ook naar andere delen van Nederland kon worden vervoerd. 

Het huidige veilinggebouw werd gebouwd in 1912 en werd neergezet op hoge palen zodat de tuinders met hun schuiten gevuld met groenten direct de veilingzaal in konden varen. In deze veilingzaal zaten de kopers aan beide kanten van de vaargeul, zodat ze een goed overzicht hadden over de groente. Ook hing er een veilingklok uit 1903 die kon worden gestopt door een druk op de knop bij een van de zitplaatsen. In 1922 werd de veiling nog eens uitgebreid met een grote lighal waardoor de tuinders nu binnen konden wachten in plaats van buiten in de regen. En nog weer een aantal jaren later kwam er een tweede lighal bij. 

Veiling bij afslag

Het veilen in de Broekerveiling gebeurde bij afslag. Deze manier van veilen wordt nu over de hele wereld toegepast. De Broekerveiling was echter de eerste veiling waar men deze manier van veilen hanteerde. Bij veilen bij afslag begint de geveilde waar met een hoge startprijs. Deze prijs daalt langzaam op een veilingklok totdat een koper het woord “mijn” roept en de verkoop plaatsvindt. Als de prijs te laag wordt en niemand de goederen koopt en de veilingklok helemaal rond is geweest noemt men dit “doorgedraaid”. Onder andere de bloemenveiling van Aalsmeer maakt gebruik van deze methode. 

Museum

In de jaren 60 van de twintigste eeuw nam het vervoer over het water af en was de Broekerveiling geen optie meer voor het veilen van tuinbouwproducten. De veiling fuseerde met andere veilingen in de omgeving en ging verder onder een andere naam. Het oude en unieke veilinggebouw werd een museum. Museum Broekerveiling opende voor het eerst de deuren voor bezoekers in 1974 en het concept is sindsdien niet veranderd. Bezoekers kunnen plaatsnemen in de veilingzaal. Een veilingschuit met een kleine hoeveelheid producten vaart door het museum en bezoekers kunnen met een druk op de knop een kool, aardappelen, appels of tomaten kopen. Ook kunnen bezoekers vandaag de dag een kijkje nemen in de lighallen, een rondvaart maken en diverse tentoonstellingen bezoeken. Ook is er nog een buitenterrein met onder andere een speeltuin. 

Bezoek aan Museum Broekerveiling

Wij bezoeken Museum Broekerveiling in de zomervakantie. Bij aankomst bij de Broekerveiling valt op dat het tegenwoordig wel ingebouwd is. Pal naast de Broekerveiling ligt nu een groot winkelwooncomplex maar dat doet in principe niet af aan de ervaring zelf. In mijn geheugen was het buitenterrein een stuk groter maar dan spreken we over begin jaren 90.

Rondvaart Rijk der Duizend Eilanden

Bij aankomst in de Broekerveiling kunnen we gelijk met de rondvaart mee. Via de smalle wandelpaden in de lighal komen we bij de rondvaartboot. Lopen over deze houten wandelpaden is nog best spannend want het pad is smal en aan beide kanten ligt heel erg donker water. We nemen plaats in de boot en langzaam varen we de lighal uit. De boten zijn elektrisch. We komen langs het mooie houten hoofdgebouw en daarna in een gebied dat het “Rijk der Duizend Eilanden” heet. Het Rijk der Duizend Eilanden was oorspronkelijk een gebied waar ruim 15.000 akkers op kleine eilandjes waren aangelegd. De eilanden lagen om de dorpen Broek op Langedijk en Noord- en Zuid Scharwoude. 

De kapitein vertelt dat de eilandjes zijn ontstaan in de 13e eeuw ten tijde van een uitbraak van de varkenspest. De boeren maakten kleine eilandjes waar de dieren in quarantaine werden gesteld. Door het uitgraven van de sloten hield men vruchtbaar land over dat gebruikt werd voor het ophogen van de eilanden. Ook kreeg elk eiland een eigen naam. In de 18e eeuw maakte de veestapel plaats voor tuinbouwproducten, met name kool. De tuinbouwers brachten deze producten via een schuit naar de Broekerveiling waar ze werden verkocht aan handelaren uit heel Nederland. Vandaag de dag bestaat het Rijk der Duizend Eilanden uit twee delen. Het ene deel werd teruggegeven aan de natuur. Het andere deel is bestemd voor bewoning. Inmiddels staan er aardig wat huizen uit de hogere prijsklasse op de eilanden. 

Na de rondvaart komen we terug in de Broekerveiling en wacht het leukste deel van het museum op ons: het veilen. 

Veiling

Via de houten paden stappen we de grote veilingzaal binnen. De kinderen kijken hun ogen uit. De zaal is verdeeld in twee delen met daartussen een vaargeul. We gaan op de houten stoelen zitten. De kinderen willen perse een plaatsje aan het water. Alle zitplaatsen zijn uitgerust met een knop. Ik leg aan mijn kinderen uit dat ze niet te snel op de knop moeten drukken, omdat ze anders een hogere prijs moeten betalen voor de groente. Als we allemaal zitten, legt de veilingmeester uit hoe de klok werkt en met nog een aantal leuke anekdotes krijgen we een uitgebreide introductie over veilen bij afslag. 

Nadat de veilingmeester klaar is, vaart een bootje binnen met verschillende grote kisten met kolen erin. Naast de kisten liggen kleine zakjes met verschillende soorten groente en fruit zoals een zakje appels, een zak met bloemkool en zakjes met aardappels en tomaten. Het veilen begint. De veilingmeester laat eerst zien wat er geveild wordt en daarna gaat de klok aan. De klok begint bij 100 en gaat dan naar beneden. De veilingmeester roept de bijbehorende prijzen. Helaas rekent hij niet in centen. Honderd op de klok is hier geen euro. Het gaat snel, heel snel. En er wordt ook fanatiek op de knoppen gedrukt, maar vooral door andere mensen. Een oudere meneer aan de overkant heeft er duidelijk lol in want hij koopt het ene na het andere zakje. 

Tot grote frustratie van de kinderen hebben we halverwege de veiling nog niks gekocht. Ik vind het wel best maar de kinderen duidelijk niet. Totdat mijn middelste zoon bij de appels gelijk al aan het begin op de knop drukt. Hij heeft beet en zojuist een zak appels van 4,90 euro gekocht. Hij is superblij. In hoog tempo veilt de veilingmeester de groente. Veilen bij afslag is niet voor de faint-hearted om het zo maar te zeggen. Hier moet je snel en slim spelen anders ga je met lege handen of juist met hele dure producten naar huis. Voor we het weten rekenen we onze zak appels af en de kinderen krijgen een boks van de veilingmeester. Ze vinden dit vooral hilarisch. 

Buitenmuseum

Nadat de veiling afgelopen is, zijn we wel toe aan wat frisse lucht. We zetten koers naar het buitenterrein en eten ondertussen onze geveilde appels op. Naast het museum is een buitengedeelte met onder andere dieren, een damschuit en een speeltuin. Er is een pad dat we kunnen volgen. Zo kun je het hele buitenmuseum door. 

Als eerste wandelen we naar de damschuit. De damschuit voer rond in het Rijk der Duizend Eilanden en sommige tuinders gaven hun producten mee aan deze kleine vrachtschepen. De schipper voer vervolgens naar de grote steden om een goede prijs te krijgen. Het maakte de tuinders zo afhankelijk van de schipper. De damschuit is geheel gerestaureerd.

Via een hoog bruggetje komen we op het diereneiland en ondertussen maken mijn kinderen een speurtocht. Vooral mijn dochter vindt dit erg leuk. Het diereneiland bestaat uit twee eilanden die met elkaar zijn verbonden via bruggen. Op het diereneiland zijn onder andere geitjes, schapen, eenden en konijnen. We blijven een tijdje op het diereneiland hangen omdat er natuurlijk met de geiten moet worden geknuffeld. Nadat we afscheid hebben genomen van de dieren, wandelen we weer terug naar het vasteland. We komen langs diverse schuren met oude gereedschappen. Hier lopen ook kippen en een haan en we zien zelfs een varkentje. Als laatste spelen de kinderen nog wat in de speeltuin om uit te razen. 

Tentoonstellingen

De Broekerveiling heeft een apart expositiegebouw waar een permanente expositie over de geschiedenis van het Rijk der Duizend Eilanden is te zien. In 2026 is de tentoonstelling geheel vernieuwd en nu ga je op een 3-D tijdreis naar het Rijk der Duizend Eilanden. Je vaart als bezoeker naar het Rijk der Duizend Eilanden en leert alles over de geschiedenis van dit gebied en uiteindelijk over de veiling. In de lighallen kunnen kinderen alles leren over het leven in de sloot. In de tentoonstelling Leve de Sloot wordt de doodnormale Hollandse sloot onder de loep genomen. Wie leven er allemaal in de sloot en waarom zijn de sloten zo belangrijk voor ons land. 

Audiotour

Voor kinderen is er ook nog de audiotour die door het hele complex gaat. In de audiotour vertelt tuinder Arie van alles over het museum en over zijn leven als tuinder op het Rijk der Duizend Eilanden. Zo komen kinderen meer te weten over de hoge bruggen, over de bootjes, gereedschappen en over het tuindersleven aan het begin van de 20e eeuw.

Horeca

Museum Broekerveiling heeft twee restaurants. Er zit een restaurant in de lighal en een restaurant in het expositiegebouw. Op het menu staan onder andere de specialiteit van de Broekerveiling: het broodje Langedijk met zuurkool en rookworst. Maar ook kun je terecht voor andere broodjes, snacks als friet en tosti’s, soep, gebak, koffie en fris. De prijzen variëren van 2,70 euro voor een kop koffie en 14 euro voor een uitgebreid belegd broodje. De menukaart staat op de website van het museum Broekerveiling.

Praktische informatie

• Waar: Museum Broekerveiling ligt in Broek op Langedijk. Het adres is Museumweg 2, 1721 BW Broek op Langedijk.

• Parkeren: parkeren kan gratis bij het winkelcentrum dat naast de veiling ligt. 

• Openingstijden: Museum Broekerveiling is open van dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.00. Het museum is op maandag gesloten maar tijdens de schoolvakanties wel open op maandag. 

• Prijzen: volwassen betalen 20,75 euro pp. Kinderen van 4 tot en met 12 jaar betalen 10,75 euro. Kinderen tot en met 3 jaar zijn gratis (prijzen 2026). De vaartocht, audiotour, veiling en exposities zijn bij de prijs inbegrepen. De geveilde waren moet je wel apart betalen. Dit kan contant of met een bankpas. Het is ook mogelijk een familiekaart voor 2 volwassenen en twee kinderen te kopen. Deze kost 49 euro. Gratis toegang met de museumkaart. 

• Tijd nodig: het volledige programma inclusief boottocht, veiling en expositie duurt minimaal drie uur. Wij waren er een volledige middag en gingen pas rond sluitingstijd weer weg. 

• Horeca: ja.

• Sanitair: ja. Er is voldoende sanitair aanwezig. Er zijn toiletten in het expositiegebouw en in het museumgebouw. Op de rondvaartboot is geen toilet.

• Extra informatie: het museum is goed toegankelijk voor mindervaliden, rolstoelen, buggy’s en kinderwagens. Honden zijn welkom mits aangelijnd. Informatie in het museum is verkrijgbaar in het Nederlands, Engels en Duits. Op de website van het museum staat een plattegrond die je kunt downloaden. 

Kijk voor meer informatie op de website van Museum Broekerveiling.