In het midden van Limburg ligt de bijzondere stad Thorn. Thorn is in Nederland een vreemde eend in de bijt. Het plaatsje was vroeger een vorstendom en werd geheel geregeerd door vrouwen. Ook zijn in Thorn alle huizen wit gekalkt. En alhoewel Thorn maar klein is, is het toch een echte stad. De hoogste tijd dus om Thorn eens nader te gaan bekijken! 

Over Thorn

Thorn ligt in de gemeente Maasgouw in Midden-Limburg op een steenworp afstand van de Belgische grens. Tevens ligt Thorn vlak aan de rivier de Maas en zijn er maar liefst drie natuurgebieden naast de stad. Het dorp Thorn kreeg ergens in de 13e eeuw stadsrechten maar was toen al een eigen ministaatje. 

Dames aan de macht

Thorn werd eeuwenlang geregeerd door de dames van het vrouwenklooster. Aan het einde van de 10e eeuw stichtte de toenmalige leider graaf Ausfried en zijn vrouw Hilsondis een abdij. Dit was aanvankelijk een privé klooster en hun dochter Benedicta werd de eerste baas, de abdis, van dit klooster. Het privé klooster was bedoeld om de herinnering aan de familie levendig te houden, maar algauw veranderde dit klooster in een stift. Een stift is een werelds georiënteerd vrouwenklooster. In de Middeleeuwen waren alle dames in dit klooster afkomstig uit Europese adellijke families. De abdis werd gekozen door alle stiftdames. Langzamerhand werd Thorn door de noeste arbeid van de dames een echte ministaat. Het klooster bezat landerijen in Limburg, Noord-Brabant en België. Ze lieten prachtige abdijkerken bouwen en de dames woonden in grote huizen met veel ramen. Die ramen speelden later ook nog een belangrijke rol. 

Ramen

Met de inval van de Fransen eind 18e eeuw kwam er een einde aan dit door vrouwen geregeerde ministaatje. De stiftdames vluchtten naar Duitsland en lieten hun huizen en bezittingen achter. De grote huizen met al die ramen kwamen leeg te staan. De plaatselijke bevolking nam de huizen in bezit en veel kloostergebouwen werden gesloopt. Thorn was nu geen zelfstandige staat meer maar een gewone gemeente onder controle van de Fransen. 

Omdat de Fransen nu de baas waren, moest de bevolking van Thorn zich ook houden aan de Franse wetten. De Franse tijd had grote gevolgen op politiek, economisch en maatschappelijk gebied. En dat betekende ook dat het Franse belastingstelsel werd ingevoerd. De Fransen hadden destijds een speciale “vensterbelasting”. Dit was een belasting op ramen en deuren. De belasting was afhankelijk van het aantal toegangsdeuren en het aantal ramen in een huis, het aantal mensen in een huishouden, het aantal verdiepingen in een huis en of het pand leegstaand of bewoond was. Uitzonderingen waren ramen op zolders en in kelders, dakramen en ramen in openbare gebouwen zoals een school. In 1821 begon de belasting met 0,40 cent tot en met 1,10 gulden. 

Om deze Franse vensterbelasting te ontwijken, metselden de inwoners van Thorn hun ramen en deuren dicht. Daarna werden de huizen wit gekalkt zodat alles min of meer als een geheel overkwam en het de Franse belastinginspecteurs niet zou opvallen dat er een raam was dichtgemetseld. Uiteindelijk werden deze witte huizen het handelsmerk van Thor. 

Kunstenaars

Na het vertrek van de Fransen bleef Thorn lange tijd arm. Men leefde van de landbouw. Aan het einde van de 19e eeuw werd Thorn populair onder kunstenaars omdat je hier nog zo “authentiek” kon leven. Ze waren op zoek naar inspiratie en in Thorn vonden ze dat. Zo leefde Karel Appel in de Tweede Wereldoorlog een tijdje in Thorn. 

Doen in Thorn 

Thorn is niet heel groot. Trek voor je bezoek een paar uurtjes uit zodat je een goed beeld van Thorn krijgt. 

Stadswandeling

Het eerste wat wij doen als we in Thorn aankomen, is een stadswandeling maken. Wij kiezen ervoor om geen vaste route te volgen, maar gewoon door het dorp te struinen. Wil je wel een route wandelen, dan kun je een stadswandeling verkrijgen bij de lokale VVV. De route is ongeveer 1,6 kilometer lang en gaat langs 21 monumenten. Wij wandelen langs statige huizen en over straatjes met kleine kasseien. We komen op binnenplaatsen en lopen door smalle gangen. Ook zien we een aantal mooie kunstwerken. Aan het einde van de wandeling komen we op een groot plein, de Wijngaard. Hier staat ook de abdijkerk. Het valt de kinderen gelijk op dat de abdijkerk niet wit is, maar gewoon bruin. Door de kleine straatjes met klinkers, de sprookjesachtige huizen en het flauwe winterzonnetje wanen we ons even in een andere wereld.

Thorn staat zo vol met monumentale huizen dat het nog een hele klus is om uit te vinden welke huizen je eigenlijk wil gaan bekijken. Op elk monument hangt een bord met informatie over het huis en de voormalige bewoners. Zo komen we ook langs een huis met drie grote kogels in de muur. Deze drie kanonskogels zijn een verwijzing naar de Vrede van Munster (Hofstraat 5). We staan ook stil bij het huis van een heuse prinses. In dit huis aan de Hoogstraat 33 woonde prinses Gabriella van Salm-Salm. De prinses werd op haar 14e door haar familie uit Duitsland naar Thorn gebracht waar zij haar religieuze opleiding afrondde. De bedoeling was om te trouwen met een kleinzoon van de Franse koning Lodewijk de IXe maar dat mislukte. Gabriella bleef de rest van haar leven in Thorn wonen. 

Omdat Thorn zo fotogeniek is, blijven we om de haverklap staan om foto’s te maken. Er is zoveel te zien dat onze telefoons en fototoestellen letterlijk overuren maken. Dus zorg ervoor dat de batterijen opgeladen zijn. 

Musea

We bezoeken in Thorn twee musea, namelijk het Museum Thorn en de grote abdijkerk. Zo komen we meer te weten over dit mooie stadje. 

Museum Thorn

Om meer te leren over de geschiedenis van Thorn, ben je in het Museum Thorn aan het juiste adres. In het museum staan verschillende thema’s centraal die ook voor kinderen goed te volgen zijn. We nemen een kijkje bij de vondsten uit de prehistorie en komen meer te weten over het leven van de adellijke dames. De dames die hier leefden kwamen vooral uit adellijke Europese families en hielden actief contact met het thuisfront en met de andere stiften in de omgeving. De dames wisten altijd wat de laatste mode was en ze gaven vaak meer geld uit aan kleding en luxe goederen dan ze van hun ouders kregen. Zo hadden de dames chronisch geldgebrek en vaak hoge schulden.

In het museum zien we de mooie kleding en sieraden die ze aan hadden en lezen over hun reilen en zeilen in de 18e eeuw. Speciaal voor kinderen tussen de 8 en 12 jaar heeft het museum een speurtocht ontwikkeld met vragen over Thorn. De vragen kun je oplossen met QR-codes, onzichtbare inkt en puzzels. Voor mijn dochter zijn de puzzels nog wat moeilijk maar mijn oudste twee kinderen gaan er enthousiast mee aan de slag. De speurtocht is gratis. Museum Thorn. Adres: Wijngaard 44, 6017 AG Thorn. Prijs: volwassenen 6 euro pp, kinderen 13 t/m 17 jaar 3 euro pp, kinderen t/m 12 jaar gratis inclusief gratis speurtocht op ipad of telefoon. Gratis toegang met de Museumkaart. Openingstijden: November t/m Maart di-zo 11.00 tot 16.00. April t/m Oktober: ma 12.00 tot 16.00, di-vrij: 10.30 tot 16.30, za-zo: 10.30-16.00. Tijd nodig: 45 minuten tot een uur. Museumwinkel: ja. Horeca: nee. Sanitair: ja. Kijk voor meer informatie op de website. 

Abdijkerkmuseum

De abdijkerk of Sint-Michaëlskerk is vandaag de dag een katholieke kerk. Vroeger was dit echter de stiftskerk van de abdij. De kerk maakte deel uit van een groter complex. Naast de kerk stonden diverse abdijgebouwen, het paleis van de abdis en de grote huizen van adellijke dames. Na de Franse inval werden al deze gebouwen afgebroken en alleen de kerk bleef staan. Als we de kerk binnen lopen, valt als eerste gelijk op dat de kerk van binnen wit is. We wandelen een rondje door de kerk en kijken daarna een korte film over de geschiedenis van de kerk. Daarna komen we nog door een klein museum met diverse historische voorwerpen. Bij de meeste voorwerpen hangt ook een uitleg zodat we ook weten waar we naar kijken. Ook staat er een schaalmodel van het abdijcomplex zoals het er vroeger heeft uitgezien. 

In 2020 werd het museum in de abdijkerk beroofd en werden er enkele voorwerpen gestolen. Inmiddels zijn deze kunstschatten weer terug in het museum. De kinderen zijn vooral onder de indruk van de mummie in de crypte. De mummie van Thorn is een lichaam dat in de 19e eeuw werd gevonden tijdens opgravingen. Waarschijnlijk is de mummie een bejaarde man die rond 1600 leefde. Mijn dochter vindt er niet veel aan en vindt vooral dat de mummie beter de tanden moest poetsen toen hij nog leefde. Mijn oudste twee kinderen vinden de mummie fascinerend en eng tegelijk. Hoewel de mummie in een glazen kist ligt in weer een glazen behuizing is het toch enigszins schrikken als je dichterbij komt. Betreden van de crypte is dus op eigen risico. Abdijkerkmuseum. Adres: Kerkberg 2, 6017 AG Thorn. Prijs: volwassenen 5 euro pp, kinderen van 13 t/m 17 jaar 2,50 euro pp, kinderen t/m 12 jaar gratis. Gratis toegang met de Museumkaart. Openingstijden: April tot Oktober di-zo 10.30 tot 16.30. Oktober tot Maart vrij-zo 11.00 tot 16.00. Tijd nodig: 15 tot 45 minuten. Horeca: nee. Sanitair: ja. Kijk voor meer informatie op de website.

Speeltuin

Thorn heeft eigenlijk geen grote speeltuinen. Als je de kinderen toch even wil laten uitrazen, dan kan dat het beste in de speeltuin in de Vlasaardstraat. Hier staan een klimtoestel met glijbaan, enkele wipkippen en een gewone wip. Speeltuin Thorn. Adres: Vlasaardpark aan de Vlasaardstraat. Toegang: gratis. 

Uit eten 

In Thorn zijn wel een aantal restaurants te vinden maar deze zijn niet erg kindvriendelijk en ook best prijzig. Gelukkig is er ook voor kinderen nog een goede optie alleen moet je dan wel van pannenkoeken houden. 

De Pannenkoekenbakker Thorn

In dit gezellige pannenkoekenrestaurant in een gebouw uit de 17e eeuw kun je terecht voor pannenkoeken in allerlei varianten. Zo kun je kiezen uit de klassieke pannenkoeken met kaas, ham en kaas, naturel of gewoon met poedersuiker. Wil je wat spannends, dan kun je ook nog terecht voor hartige pannenkoeken. Dit zijn pannenkoeken met geitenkaas, brie en mozzarella. Ook staan er nog boerenpannenkoeken, pizzapannenkoeken en zelfs pittige pannenkoeken met nacho’s of kip op het menu.

De prijzen variëren van 8,40 euro voor een pannenkoek naturel tot 24 euro voor een Griekse pannenkoek met gyros. In de kelder van het restaurant zit een grote binnenspeeltuin. En na het eten van een pannenkoek kunnen kinderen terecht in de speelgoedwinkel waar ze met hun smulmunten die bij de pannenkoek zitten iets kunnen uitkiezen. De Pannenkoekenbakker Thorn. Adres: Bogenstraat 2, 6017 AV Thorn. Menu: pannenkoeken. Openingstijden: dagelijks van 10.00 tot 20.00. Sanitair: ja. Kijk voor meer informatie op de website.

Parkeren

Het centrum van Thorn is alleen met de auto toegankelijk voor bewoners. Bezoekers van Thorn kunnen parkeren op de parkeerplaatsen aan de Waterstraat of aan de Meers. De parkeerplaatsen zijn dagelijks open van 09.00 tot 18.00. Een dagkaart kost 3 euro. Gratis parkeren kan op de parkeerplaatsen bij het voetbalveld aan de Ittervoorterweg of bij de Grote Hegge aan de Grootheggerlaan. Vanaf hier is het ongeveer 10 tot 15 minuten lopen naar het centrum. 

In de buurt

Dodendraad Molenbeersel

Niet ver van Thorn, op de grens met de Belgische plaats Kinrooi ligt het herdenkingspunt Dodendraad Molenbeersel. Dit is een reconstructie van de dodendraad uit de Eerste Wereldoorlog. Deze elektrische draad werd hier in 1915 door de Duitsers aangelegd om te voorkomen dat de inwoners uit het bezette België naar het neutrale Nederland konden vluchten.

De originele afzetting bestond uit drie rijen ijzerdraad waarbij op de buitenste en de middelste draad een spanning van 200 volt stond. Tussen de draden stond in regelmatige afstand een schakelhuisje vanwaar de stroom werd geregeld. Ook stonden er wachthuisjes met een bewaker die toezicht hield op de draad. Het is niet bekend hoeveel slachtoffers hier bij deze draad zijn gevallen. Met schat dat hier enkele tientallen mensen werden “doodgebliksemd” zoals dat toen werd genoemd. We bekijken het de draad en lezen de informatieborden. Er staan ook nog wat huizen met grenspalen. Het is maar moeilijk te begrijpen dat hier een dergelijke constructie stond terwijl een vluchteling letterlijk binnen 10 stappen in Nederland zou kunnen zijn. Herdenkingspunt Dodendraad Molenbeersel. Adres: Vlasbrei 22, 3640 Kinrooi, België. Parken: gratis in de berm. Toegang: gratis. Openingstijden: 24 uur. Tijd nodig: ongeveer 15 minuten om alles te bekijken en de informatieborden te lezen. Horeca: nee. Sanitair: nee.